• Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
  • leftlayout
  • rightlayout

ÇOCUĞU TANIMANIN ÖNEMİ

Yazdır PDF

AİLE-İLETİŞİM

Ç O C U Ğ U  T A N I M A N I N  Ö N E M İ
Araştırma: TAMER KIR

Bir dini inanışa bağlı olmada, tabii ve şuur dışı bir taraf olduğu gibi, bir de isteyerek ve bilerek inanma hali, yani eğitim yoluyla işleniş yönü vardır. Bu itibarla, tesir ve telkin yolu bakımından dini eğitim, ancak bir sistem dahilinde yapıldıkça istenilen başarı sağlanabilir. Dolayısıyla din eğitimi ve öğrenimde genel eğitimin temelleri olan psikoloji ve pedagoji kurallarının bilinmesi kaçınılmazdır.
Çünkü çocuğu tanımak, onun ruh ve beden gelişimini doğru olarak tesbit etmek, eğitim-öğretim yapabilmenin ilk şartıdır. Din eğitimi gibi hassas bir konunun en önemli kısmı olan iman duygusunun işlenişi hususunda, çocuğun psikolojik yapısının çok iyi bilinmesi gerekmektedir. Rousseau bu gerçeği, "çocuk zekasını çok iyi tanıyan bir zatın onlara mahsus bir akaid kitabı yazmasını pek isterim" ifadesiyle dile getirmektedir.
Çocuğun ruhi yapısını tanımak da psikolojik bir prensiptir. Nasıl ki çiftçi toprağını, heykeltıraş da işlediği mermerin cinsini ve özelliğini tanımak zorundaysa, eğitimciler de çocuğu her yönüyle, bütün karışıklığı ve sadeliğiyle tanımak mecburiyetindedir.
Bu ifadeler, öncelikle çocuğun duygusal ve ruhsal gelişimi hakkında bilgi sahibi olmanın gereğini belirtmektedir. Bu itibarla bundan sonraki konularda, çocuğun gelişimini çeşitli yönlerden ele alan eserleri tahlil ederek, çocuğun psikolojik yapısı hakkında bilgiler sunacağız. Çocuğun psikolojisini daha iyi tanıyabilmek için, çocukluk çağını çeşitli devrelere ayırarak incelemeliyiz.


Çocukluk çağlarını belirlemede, genelde kabul edilen aşağıdaki tablo bizim için esas olacaktır:
Bebeklik           :    Doğum-2. yıl
İlk Çocukluk      :     2.-6. yıllar
Son çocukluk    :    6.-11. yıllar Kızlar
6.-13. yıllar Erkekler

ÇOCUĞUN GELİŞİM ÇAĞLARI
İlk Çocukluk Devresi (2.-6. yıllar): Çocukluk çağlarını kesin sınırlar ile tasnife tabi tutmanın zor olacağı, hemen her psikoloji kitabında ifade edilmektedir. Buna rağmen bu devreyi (2.-4.) ve (4.-6.) yaşlar olarak, ele almanın daha uygun olacağı kanısındayız. İlk çocukluk yıllarının çocuğun geleceği bakımından büyük bir önem arzetmesi, gelecekte kişinin yaşayacağı dinin temellerinin büyük ölçüde bu dönem içinde oluşması ve insanda ruhi hayatı oluşturan ilk önemli etkenlerin bu devreye ait olması, bu yıllar hakkında yeterli bilgiye sahip olmayı gerektirir.
2.-4. Yaşlar: 2. yaşı psikologlar hayatın "saadet yılı" olarak kabul etmektedirler. Çocuk bu yaş ile birlikte yürüme ve konuşma gibi iki önemli yeteneği kazanmıştır.



Süt çocukluğunu geride bırakan çocuk, artık çevresiyle ilgilenmeye başlayacak, her yere uzanmak ve her şeyi tutmak isteyecektir. Bebeklik çağından çıkan çocuk artık zamanın büyük bir bölümünü yatakta veya kucakta geçirmeyecektir. Sürekli hareket halinde olmak isteyecektir. Bu yaşlarda özellikle duygusal bir tabiata sahip olduğundan, düşüncelerinde akılcı davranmaz. İki kişiyle karşılaştığında, hangisi kendine iyi davranmışsa önce ona karşı yakınlık duyar.
Bu çağ onun çok çabuk ilerlediği bir çağdır. 2 yaşın tüm becerileri, "güçlü olma ve bağımsızlık" duyguları büyük ölçüde etkilidir. Bu yaşlardan itibaren çocuğun dini inançla karşılaşması ilgi çekicidir. Çocuğun en erken üç yaşından itibaren dini nitelikte bir davranışla ilgilenmeye başladığı bilinmelidir.
4.-6. Yaşlar: Bu yaşta hayal gücünde de çok büyük gelişmeler vardır. Çocuk gerçek ile hayali çoğu kez birbirine karıştırır. Bu yüzden kafasında kurduğu hayalleri gerçekmiş gibi anlatır. Dört yaşındaki çocukta mülkiyet duygusu yoktur. Çocuksu duyguların tesiriyle gördüğü her şeyin kendisine ait olduğuna inanır. Dini inancın canlılık kazanması bu yaşın önemli özelliklerindendir. Aşağı-yukarı 2. yaştan başlayarak 5-8. yaşlara kadar süren döneme "oyun çağı" denilmektedir.
Okul öncesi dönemde çocuğun psikolojik yapısı dikkate alınarak ona verilecek din eğitiminde; çocuğun duygularına ve gönlüne hitap edilmeli, el becerileri ve oyun faaliyetlerine dini unsurlar katılmalıdır. Sözgelimi, bir cami resmi yapması istenmeli, böylece oyun oynarken cami imajı da kazandırılmalıdır. İlk çocukluk döneminde çocuğa verilecek oyuncaklarda dini yaşantıyı temsil edecek, hatırlatacak ve bazı kavramları sembolize edecek özellikler bulunmasına dikkat edilmelidir.
Dua okul öncesi çocuğun eğitiminde önemli yer tutar. Çocuklara çok yavaş olarak küçük dualar, şükür cümleleri ve ilahiler belletilmelidir. Ezberletilen bu dualar onların Allah'a yaklaşmalarını sağlayacaktır.

6.-11. Yaşlar: Son çocukluk devresi denilen bu çağ genellikle 6. yaştan başlayarak kızlarda 11., erkeklerde ise 12. yaşa kadar sürer. Ferdi farklılıklardan dolayı gelişim safhalarını sınırlarla belirtmek mümkün değildir. İlkokul dönemindeki gelişmesi ilerledikçe, çocuğun daha az egosantrik davranışlar gösterdiği ve toplumsal yönde de hızla geliştiği görülmektedir. Bu yaşlardaki çocuklar mutlu tesadüflere, hurafelere, büyük bir inançla bağlıdır. 10 yaşlarındaki çocuk temel gelişimin doruk noktasındadır. Bedeni ve ruhi yönden önemli ölçüde olgunlaştığı gibi, büyüklerle ilişkilerinde dengeli, uyumlu ve başarılıdır. Kısaca çocukların en mutlu oldukları yaş 10. yaş denebilir.

Çocukta vicdan denilen üst-ben'in (süper-ego) oluştuğu ve ahlaki şuurun geliştiği bir dönemdir. İyi-kötü, haklı-haksız kavramlarını ayırabilecek bir durumdadır. Ne var ki; bu yaşta kendine ideal bir insan tipi seçme ihtiyacını şiddetle hissedeceği için, yetişkinlerin bu konuda çok dikkatli davranması gerekmektedir. Unutulmamalıdır ki, sağlam bir ibadet eğitimi, ileride şüphe döneminin daha kolay atlatılmasına yardımcı olur. Güçlü bir eğitimden yoksun gençlerin, çevrenin olumsuz etkilerine fazlaca kapıldıkları ve ibadetlere küçümseyerek baktıkları gözlenmiştir. Çocukluk çağında camiye hiç ayak basmamış bir genç ya da yetişkinin, oraya girmeye çekinmesi, gerek görmemesi veya girdiği zaman orada var olanı görememesi mümkündür.

(Kaynak: Çocuklarımıza Allah'ı Nasıl Anlatalım, Doç.Dr. M. Emin Ay)

Bu Haber 2796 Defa Okundu
 

Üye Formu



Sitede

Şu anda 73 konuk çevrimiçi